Një grua qëndron në një çati duke dëgjuar tingujt e qytetit poshtë saj. Sonte dëgjohet vetëm zhurma e zbehtë e trafikut. Por ajo e di sa lehtë mund të ndryshojë kjo. Zakonisht janë qentë ata që e vërejnë të parët zhurmën dhe fillojnë të lehin me tërbim. Zhurma e avionëve. Pastaj tingulli kërcënues i shpërthimeve. Një top zjarri portokalli që ngrihet nga një sulm ajror në një lagje të njohur.
BBC ka siguruar pamje dhe intervista nga Teherani që përshkruajnë një qytet me nerva të tendosura, në pritje të vazhdueshme të shpërthimit të radhës dhe me një frikë të pandërprerë nga aparati i sigurisë shtetërore.
Baran – jo emri i saj i vërtetë – është një biznesmene në të tridhjetat. Ajo tani ka shumë frikë të shkojë në punë. “Me fillimin e sulmeve me dronë, askush nuk guxon të dalë jashtë. Nëse hap derën dhe dal, është sikur të luaj bixhoz me jetën time.”
Ajo jeton vetëm, por është në komunikim të vazhdueshëm me miqtë e saj. “Unë dhe miqtë e mi i dërgojmë mesazhe njëri-tjetrit vazhdimisht duke pyetur ku ndodhet secili… dhe edhe kur nuk ka asnjë zhurmë, vetë heshtja është e frikshme. Po bëj gjithçka që mundem për të mbijetuar dhe për të parë çfarë do të ndodhë më tej.”
Si shumë të rinj iranianë, Baran pa shpresat e saj për ndryshim të shkatërroheshin muajt e fundit. Mijëra njerëz u vranë në një shtypje të ashpër nga forcat e regjimit në janar, pas protestave të gjera që kërkonin ndryshim.
“Madje nuk mund ta kujtoj më se si jetoja më parë pa u kujtuar për të dashurin që humba gjatë protestave,” thotë ajo. “Kam frikë nga e nesërmja. Kam frikë nga personi që do të jem nesër. Sot mbijetoj disi, por si do t’ia dal nesër? Kjo është pyetja e vërtetë. A do të jetoj edhe nesër?”
Tani shtypja është totale. Kundërshtimi i hapur është i pamundur, pasi “vëzhguesit” e shtetit janë kudo. Pamjet që kemi siguruar tregojnë mbështetës të regjimit duke lëvizur nëpër qytet natën, me flamuj në makina – një mesazh për këdo që mund të mendojë të protestojë. Narrativa zyrtare është e vetmja që lejohet. Televizioni shtetëror transmeton pamje protestash dhe funeralesh. Intervistat me zyrtarë dhe protestues pro-regjimit përmbajnë denoncime të përsëritura ndaj Amerikës dhe Izraelit. Në propagandën qeveritare, populli iranian paraqitet si i gatshëm të sakrifikohet.
Gazetarët e pavarur ende përpiqen të mbledhin dëshmi që ofrojnë një këndvështrim alternativ, por rrezikojnë arrestimin, torturën dhe ndoshta më keq. Siç tha një prej tyre: “Në kushte lufte nuk e di kurrë se çfarë janë të aftë të bëjnë.”
Vetëm në shtëpitë e tyre disa banorë të Teheranit ndihen të lirë të shprehin mendimet. Si Aliu, një burrë në të dyzetat, i klasës së mesme dhe i arsimuar, i cili kishte shpresuar se vrasja e Ajatollah Khameneit në fillim të luftës do të sillte ndryshim.
Tani ai sheh rrugët përreth shtëpisë së tij të mbushura me forca sigurie. Burra të armatosur dhe të maskuar kanë ngritur pika kontrolli. “Është e dhimbshme kur dal në rrugë. Qyteti duket si qytet i vdekurve.” Ai po merr ilaçe kundër depresionit “për të qëndruar normal”, siç thotë.
“Shoh grupe njerëzish në rrugë që nuk janë fare si ne; janë njerëz që mbështesin qeverinë dhe që, në njëfarë mënyre, na i kanë marrë rrugët.”
Disa iranianë që kanë folur me BBC përshkruajnë emocione të përziera. Ata duan që regjimi të largohet, por ndihen sikur vendi i tyre është nën sulm. “Situata është e frikshme…,” thotë Aliu. “Qielli i vendit tënd kontrollohet nga forca armike. Por në të njëjtën kohë ka gjithmonë shpresë në zemrat e njerëzve. Nuk është se po mbështesim Amerikën apo Izraelin. Por shpresojmë që për një moment të ndodhë diçka që i jep fund regjimit aktual dhe që njerëzit të mund të sjellin ndryshim.” Në banesën e saj, Baran dëgjon për shpërthime dhe u dërgon mesazhe miqve në lagje të tjera. “A e di cili është ndryshimi mes qiellit tonë dhe qiellit të pjesës tjetër të botës?” pyet ajo. “Ata flenë nën yje natën, ndërsa ne flemë nën raketa. Të dy qiellët japin dritë, por drita është e ndryshme.”
Baran mendon se lufta mund të zgjasë me vite dhe se efektet psikologjike do të zgjasin edhe më shumë. “Kjo luftë nuk do të përfundojë shpejt, sepse është brenda shtëpive tona, brenda familjeve… Lufta ka hyrë në gjakun dhe jetën tonë.”
Qytetarët e këtij qyteti 6,000-vjeçar jetojnë në frikë nga bombat amerikane dhe izraelite. Nga regjimi dhe torturuesit e tij. Një frikë e përditshme dhe e pandërprerë, nga e cila nuk duket asnjë rrugë shpëtimi.