Arkitektura moderne duhet të harmonizojë traditën me inovacionin, duke përdorur elemente si çatitë e pjerrëta ose dritaret prej druri në mënyrë të ripërtëritur, duke respektuar kontekstin historik dhe kulturor. Arkitektët kanë një rol kyç në formimin e cilësisë së jetesës, duke projektuar hapësira të përballueshme, të aksesueshme dhe të qëndrueshme që ndikojnë në komunitet dhe mjedis. Përmes teknologjisë dhe një qasjeje të ndërgjegjshme ndaj materialeve lokale dhe efikasitetit energjetik, arkitektura mund të krijojë projekte inteligjente që shpërblejnë investimin dhe përmirësojnë jetën e përdoruesve. Në një intervistë për Radio Ejani, arkitekti Mikel Hoxha tha se arkitektura tradicionale, e bazuar në ritme, përmasa njerëzore dhe harmoni me natyrën, mund të ripërdoret në mënyrë moderne duke ruajtur identitetin kulturor, siç tregon shembulli i elementeve si çatitë e pjerrëta apo dritaret prej druri.
“Duke kuptuar thelbin e tyre jo duke i kopjuar, tradita ka të bëjë me ritmet, hijet, përmasat humane, lidhjen me natyrën dhe kur e kupton këtë mund ta përdorësh me një element tradicional, qoftë një çati e pjerrët, një dritare druri apo një verandë në mënyrë të re, elegante dhe të adoptuar ndaj kontekstit historik dhe kulturor.” – tha arkitekti Hoxha.
Arkitektët sot ndikojnë drejtpërdrejt në cilësinë e jetesës, duke projektuar strehime të përballueshme dhe hapësira publike të aksesueshme, duke shërbyer si ndërmjetës midis kulturës, psikologjisë dhe komunitetit.
“Arkitekti sot ka një rol shumë të rëndësishëm. Ne nuk ndërtojmë vetëm themele, por ndikojmë drejtpërdrejt në cilësinë e jetesës. Duhet të jemi të zëshëm për problematika, të sigurojmë që strehimi të jetë i përballueshëm dhe hapësirat publike të jenë të aksesueshme dhe të barabarta për të gjithë. Arkitekti sot ka fuqinë të ndikojë në kulturë, psikologji dhe në komunitet.”
Sipas ekspertit me eksperiencë mbi 10 vjeçare në këtë fushë, përmirësimi i arkitekturës kërkon më shumë praktikë në terren.
“Ka disa mënyra se si mund të përmirësohet. Më shumë praktikë në studio dhe kantieret e ndërtimit, më shumë përfshirje teknologjike dhe softuerësh aktualë si BIM, Revit, AutoCAD dhe shumë të tjerë, ftesa të arkitektëve të suksesshëm në auditor dhe mbi të gjitha, arsim që formon kritikë dhe jo vetëm teknikë.”
Sipas arkitektit Mikel Hoxha, suksesi në arkitekturë matet me ndikimin në jetën e njerëzve dhe integrimin me mjedisin.
“Kemi disa projekte të suksesshme, por për mua një projekt i suksesshëm nuk matet vetëm nga estetika apo buxheti, por nga ndikimi që ka në jetën e njerëzve, në mënyrën se si i përgjigjet kontekstit dhe sa jetëgjatë është hapësira. Kam disa projekte që i konsideroj të suksesshëm për arsye të ndryshme: një vilë në periferinë e Tiranës ku dizajni i thjeshtë, përdorimi i materialeve lokale dhe lidhja me natyrën krijon një hapësirë të ndjeshme ndaj klimës dhe stilit të jetesës së familjes. Gjithashtu, një projekt interiori komercial ku, përveç funksionit estetik dhe marketingut vizual, arritëm të krijonim një eksperiencë të veçantë për përdoruesin. Pra, një hapësirë që jo vetëm duket e bukur, por funksionon edhe në mënyrë inteligjente dhe ka kthyer investimin.”
Një rijetëzim i planit urbanistik do të ishte ndërprerja e ndërtimeve për 2 vite për të krijuar plane kombëtare urbane me standarde të larta, transport efikas, hapësira të gjelbëruara dhe konkurrencë të ndershme për projekte publike, duke rikthyer arkitekturën si motor të zhvillimit urban.
“Nëse do ta kisha këtë fuqi, do të ndaloja ndërtimin për dy vite ose më shumë dhe do të hartonim një plan të madh kombëtar për çdo qytet, me standarde urbane, transport publik, gjelbërim dhe estetikë për çdo qytet. Do të vendosja konkurrencë reale për projekte publike dhe do të riktheja besimin në arkitekturë si mjet zhvillimi.”
Arkitekti Mikel Hoxha thotë se teknologjia është thelbësore në arkitekturën moderne, ndërsa AI revolucionarizon analizën dhe dizajnin.
“Teknologjia është mjeti më i fuqishëm që kemi sot. BIM po bëhet normë ndërkombëtare. Inteligjenca artificiale po hyn fuqishëm në analiza, koncepte dhe përllogaritje, dhe nëse nuk e përqafojmë, do të mbetemi prapa. Ne në studion tonë e kemi të integruar teknologjinë si pjesë bazë dhe thelbësore të procesit kreativ dhe funksionit të përditshëm.”
Hoxha thotë se në punën e tij ai vazhdimisht përpiqet të promovojë dizajnin e qëndrueshëm me zgjidhje energjitike efikase, izolim natyral dhe materiale të riciklueshme sa herë që klientët e lejojnë. Edhe pse është rritur ndërgjegjësimi, veçanërisht tek të rinjtë, praktikat e qëndrueshme ende nuk janë standard në shumicën e projekteve. Ata vazhdojnë të punojnë për ta bërë këtë qasje më të përdorur.
“Për momentin, ka më shumë ndërgjegjësim për dizajnin e qëndrueshëm, sidomos tek të rinjtë dhe disa kompani, por nuk është bërë ende pjesë e zakonshme e projekteve. Ne në My Architect Studio përpiqemi të promovojmë zgjidhje efikase në energji, izolim natyral dhe materiale të riciklueshme sa herë që klienti e lejon dhe e kërkon.”
Tradita nuk është thjesht kopjim, por kuptim i thellë i ritmeve, përmasave njerëzore dhe lidhjes me natyrën, duke i ripërdorur elementët klasikë si çatitë e pjerrëta, dritaret prej druri apo verandat në mënyrë moderne, elegante dhe në harmoni me kontekstin historik e kulturor.
“Po, duke kuptuar thelbin e tyre, jo duke i kopjuar. Tradita ka të bëjë me ritmet, hijet, përmasat humane, lidhjen me natyrën, dhe kur e kupton këtë, mund ta përdorësh me një element tradicional, qoftë një çati e pjerrët, një dritare druri apo një verandë, në mënyrë të re, elegante dhe të adoptuar ndaj kontekstit historik dhe kulturor. Po, sigurisht, arkitekti sot ka një rol shumë të rëndësishëm. Ne nuk ndërtojmë vetëm mure dhe themele, por ndikojmë drejtpërdrejt në cilësinë e jetesës. Duhet të jemi të zëshëm për problematika, të sigurojmë që strehimi të jetë i përballueshëm dhe hapësirat publike të jenë të aksesueshme dhe të barabarta për të gjithë. Arkitekti sot ka fuqinë të ndikojë në kulturë, psikologji dhe në komunitet.”
Arkitektura moderne shqiptare, sipas Mikel Hoxhës, duhet të jetë një sintezë e mençur midis trashëgimisë kulturore dhe inovacionit, ku teknologjia dhe qëndrueshmëria janë parimet udhëheqëse. Nëpërmjet projekteve të integruara me natyrën, përdorimit të materialeve lokale dhe një qasjeje të ndërgjegjshme ndaj zhvillimit urban, arkitektët kanë mundësinë të ndikojnë jo vetëm në pamjen e qyteteve tona, por edhe në cilësinë e jetesës së përdoruesve. Sfida e sotme qëndron në shndërrimin e ndërgjegjësimit në veprime konkrete, duke e bërë arkitekturën e qëndrueshme jo thjesht një trend, por një standard të pandryshueshëm për Shqipërinë e nesërme.